Hipotioridi
  • Tiroid bezinde hormon yapımının azalması (%95) hipotiroidi nedeni
  • Tiroit uyarıcı hormon (TSH) hipofizden salgılanamaması
  • Hipotalamustan tiroid salgılatıcı hormon (TRH) salgılanmaması
  • Periferik dokularda tiroit hormon etkisizliği (periferik rezistans)
     
Başlıca ana sebeplerdir.
 
Eğer tiroit hormonu doğumdan itibaren yoksa bebeklikte kretenizm adı verilen bir tablo ile karşılaşırız, yada çocuklukta (juvenil hiportiroidi) hiportiroidi gelişebilir. Buda bedensel büyüme, gelişme, zeka düzeyinde gerilemeyle seyreder. Erken tanı ve tedavi alabilirlerse çocuklar bu durumdan etkilenmezler, erişkin çağ hiportiroidilerde gelişme ve zeka sorunları bulunmaz.
Hipotiroidinin nedenleri 
 
1)Primer (tiroit menşeyli) hipotiroidi
 
  • Daha çok geçici hipotiroidi yapan sessiz (lemfositik) tiroiditis gebelik sonrası (postpartum diabet) 
  • Kronik otoimmun tiroiditis (Hashimato tiroiditi, atrofik tiroiditidir.)
  • Radyoaktif iyot alımına bağlı (I-131 tedavisi)
  • Total ve subtotal tiroidektomi dediğimiz tiroidin tamamı veya tamamına yakın cerrahiyle alınması
  • Boyna yapılan harici ışınlama (external)
     
İlaçlar 
 
  • Fazla iyot kullanımı veya iyot eksikliği
  • Kontrast maddeler
  • Amiodaron
  • İnterferon
  • Lityum kullanımı
  • Antitiroit kullanımı
     
Konjenital (yenidoğan) hipotiroidi
 
  • Tiroit bezi yokluğu veya küçülmesi(atrofi)
  • Hipofizden salgılanan tiroidin salgılatıcı hormon bloke edici antikorların plasental geçişine bağlı yeni doğan hipotiroidisi
  • Tiroit hormon biyosentezi bozukluğu (dishormonogenesis)
  • Tiroidin infiltratif hastalılları fibröz tiroiditis, hemokromatozis, sarkoidoz
     
2) Sekender (hipofiz menşeyli) hipotiroidi
 
  • Tümörler
  • Hipofiz ışınlaması
  • Sheehan sendromu
  • Travma
  • İzole TSH eksikliği
     
3) Tersiyer (hipotalamik menşeyli) hipotiroidi
 
  • Tümör
  • Travma
  • İnfiltratif hastalıklar
  • Sebebi bilinmeyen hastalıklar
     
4) Tiroit hormonuna uç (periferik) organlarda yanıtsızlık. (refetoff sendromu)
 
Hipotiroidi bulguları
 
Cilt bulguları
 
  • Yorgunluk halsizlik
  • Mental ve fiziksel aktivitelerde yavaşlama
  • Soğuğa dayanamama
  • Yüz el ve ayaklarda ödem (gode bırakmayan sert ödem)
  • Soluk görünüm: hidrofilik glikozaminogikanların doku aralıklarında birikmesi sonucu deride kalınlaşma. Cilt kan akımının yavaşlaması şiş, kaba ve soluk görünen cilt yapısını meydana getirir. Göz çevresi (periorbital), el ve ayak sırtlarında omuz çukurlarında en sık görülür.
  • Karotenin vitamin A ya dönüşümü yavaşladığı için cilt rengi sarımtırak bir renk alır.
  • Saç ve beden kılları kurur ve çabuk kırılır, büyümeleri yavaşlar, kalın ve seyrek bir hal alır
  • Yara iyileşmesi gecikir
  • Tırnak büyümesi yavaşlar, sertleşir ve çabuk kırılır
  • Tiroit bulguları: guatrlı veya guatrsız nodüllü veya nodülsüz seyredilir
     
Sinir sistemi bulguları
 
Fetal (anne karnı) ve yeni doğan dönemindeki hipotiroidler beyin gelişimini duraklatır. Yeni doğan hipotiroidizmine erken müdahale edilmezse kalıcı zeka geriliği olur.
Hipotiroidiye bağlı kalp debisi düşer, bu sebeple beyin kan dolaşımı da azalır,
Serebro vasküler direnç artmasına bağlı serebral (beyin) oksijen düşmesi ortaya çıkar.
 
  • Yorgunluk
  • Uykusuzluk
  • Dikkat kaybı
  • Hareket ve düşünmede yavaşlama
  • Hafıza zayıflaması
  • Entelektüel fonksiyonlarda gerileme baş gösterir
  • Anksiyete
  • Depresyon
  • Baş ağrısı 
  • Duyma kaybı
  • Gün boyu süren uyku hali
  • Konfüzyon senkop
  • Paresteziler
  • Derin tendon reflekslerinde azalma
  • Simetrik sensoriomotor polinoropatiler
  • Serebral disfonksiyon (ataksi, nistagmus ellerde titreme) görülebilir.
Kas ve iskelet bulguları
 
  • Eklem sertliği
  • Kramplar
  • Atralji
  • Hareketlerde yavaşlama
  • Kas güçsüzlüğü
  • Kas spazmı
  • Beceri kaybı ortaya çıkar
     
Bebek ve çocuklar için tiroit hormonu büyüme gelişme için çok önemlidir. Tiroit hormonu büyüme hormonunun kemiklerdeki etkilerini kuvvetlendirir. Çocuklardaki hipotiroidide uzunlamasına büyümede yavaşlama, epifizer kemikleşmede gecikme saptanır. Ekstremitelerde (kol ve bacaklar) gövdeye göre kısadır.
Kardiyovasküler sistem üsrüne etkileri
 
Hipotiroidili hastalarda kalp atım sayısı ve kasılımı azalır, buna istinaden
 
  • Bradikardi (kalp atım sayısı azalması)
  • Kalp atım hacmi azalır
  • Periferik direnç artar
  • Beyin böbrek ve cilt kan alımında azalma
  • Total kan volumünde azalma 
  • soğuk ve soluk cilt, dispre (solunum zorluğu)
  • yorgunluk egzersiz toleransı düşer
  • nadiren kalp yetmezliği (hipotiroidik kardiyomiyopatide daha sıktır)
  • kalp zarında ödem (perikardial) ödem, effüzyon (kollesterol ve proteinden zengindir)
  • EKG de bradikardi ve amplitud düşüklüğü (QRS ve T lerde)
  • Hipertansiyon (periferik dirence bağlı %20 oranında)
Solunum sistemi bulguları
 
Larynx (gırtlak) ve nasal (burun) konjesyonundan dolayı ses kısıklığı vardır. Solunum kaslarının ödemli infültrasyonu, solunum merkezinin depresyonu, alveolar hipoventilasyon ve karbondioksit retansiyonu söz konusudur. Plevral (akciğer zarı) effüzyonu ve uyku apnesi olur. Oksijenlenme düşer.
Sıvı elektrolit metabolizması ve böbrek fonksiyonları bulgusu
Kardiyak debi azalmasına bağlı böbrek kan alımı gromerüler filtrasyon azalmıştır. Gelişen ödeme bağlı vücut suyu ve Na artmıştır.
 
Gastrointestinal sistem bulguları
 
  • Dilde büyüme 
  • Bulantı kusma
  • Mide boşalması gecikir
  • Karın gerginliği, kabızlık
  • Paralitik ileus, megakolon bağırsak tıkanması
  • Ascites karında bulunabilir abdominal kapiller geçirgenlik artışı, lenfatik kan akımının azalması sonucu oluşur.
Hematopoetik sistem bulguları

Tiroit hormonu düzeyindeki azlığın neticesi olarak Q2 ihtiyacı azalır buna bağlı eritropoetin azalması sonucu eritrosit kitlesi azalır ve anemi (kansızlık) gelişir. Serum demir, demir bağlama kapasitesi normaldir.
Folik asit ve B12 emilim kusuruna bağlı olarak megaloblastik anemi gelişir. Genelde lökosit, lenfosit ve trombosit sayısı normaldir. Nadiren trombosit fonksiyonu ve agregasyonu bozuk olabilir. Pıhtılanma fonksiyonlarının da azalmaya bağlı pıhtılaşma defektleri gelişebilir.
 
Metabolizma bulguları
 
  • Enerji metabolizması azalır
  • Oksijen tüketimi azalır
  • Bazal metabolizma ve vücut ısısı azalır
  • Soğuğa tahammülsüzlük
  • Fiziksel ve mental aktivitede azalma
  • İştah azalır
  • Suyun ve tuzun intertisyel dokularda birikmesine bağlı kilo artışı olur
  • Glikoz emilimi gecikmiş olsa da karbonhidrat toleransı normaldir
  • Ağızdan alınan glikoza insülin cevabı normaldir
  • İnsülin cevabı azaldığından intravenöz glikoza normalden yavaş cevap verir
  • Eksojen insülin normalden yavaş parçalanır. Eksojen insüline (dışardan verilen insülin) duyarlılık artmıştır
  • Tip 2 diyabetlerde hipertiroidi gelişirse insüline ihtiyaç azalır
  • Protein sentezi azalır
  • Hipotiroidik çocuklarda büyümeyi yavaşlatır
  • T kollesterol, LDL, trigliserit yükselir
  • Başta morfin, diyoxin gibi ilaçların böbrek atılımı yavaşlar. Etkisi uzar.

 
Endokrin sistemi bulguları

Hormon sekresyon hızında yavaşlamayı dengelemek için hormon parçalanması yavaşlamıştır. Bu sebeple tiroit hormon seviyesi dışındaki hormonlarda genellikle değişiklik olmaz.
Bazal prolaktin düzeyi normal veya hafif yüksektir. Kronik hipotiroidide hiperprolaktinemi olur. Bunun sonucu amenore (adet görememe) veya galaktore (göğüsten süt gelmesi) olabilir.
24 saatlik kortizol düzeyi hafif artabilir. Hipotiroidi hastalarda infertilite yüksektir fakat gebelikte de görülebilir. Abortus (düşük), erken doğum ve prematüre doğum oranı yüksektir. Anti TPO abortus için risk faktörüdür.
 
Hipotiroidi tedavisi
Yeni doğan dönemi hipotiroidisi
 
  • Solunum zorluğu
  • Siyanoz
  • İnatçı sarılık
  • Göbek fıtığı
  • Letarji
  • Somnolans
  • Beslenme zorluğu
  • Kabızlık
  • Geniş ve kapanmayan fontaneller
  • Kalın sesle ağlama 
  • Yüz ve eller şiş
  • Burun geniş ve yassı
  • Cilt kuru
  • Gözler birbirinden uzak
  • Dil büyük ve dışarıda
     
Klinik yavaş gelişir.
 
  • Yürüme bozukluğu
  • Kas tonüsünde artma
  • Konuşma güçlüğü
  • Nistagmus
  • Tremor ilave bulgulardır
  • Zeka geriliği en önemli bulgudur.
  • TSH, sT3, sT4 bakılmalı. Yeni doğanda doğum sonrası ilk 1 ay içinde tedavi başlanması bedensel ve zeka geriliğinin gelişmemesini sağlar. Tedavisi dışarıdan tiroit hormonu verilerek tiroit hormonunu normalize etmektir.
Juvenil hipotiroidide (çocukluk hipotiroidisi) tedavi
  • Yaşamın ilk yıllarından sonra başlar.
  • Vücutta gelişme geriliği vardır. Ancak mental gelişme normaldir.
  • Kemik yaşı kronolojik yaşa göre geridir.
  • Kalıcı dişlerin çıkması gecikir.
  • Tiroit hormonu tedavisi ile vücut gelişimi normalleşir.

 
Erişkin hipotiroidisinde tedavi
 
Sinsi seyirlidir.
 
  • Entelektüel ve motor aktivitede azalma 
  • Kilo artışı
  • Cilt ve saç kuruluğu
  • Kabızlık
  • Üşüme
  • Laterji başlıca bulgulardır.
     
Tiroit hormonu verilerek hasta süratle bu tablodan uzaklaşır.
 
Yaşlılarda hipotiroidi tedavisi
 
  • Konsantrasyon bozukluğu
  • Kramplar
  • Kabızlık
  • Halsizlik, yorgunluk
  • Üşüme
  • Kuru deri
  • Saç dökülmesi
  • Depresyon
  • Demans
  • Miyokard kasılma problemleri %50 
  • Kan lipid seviyelerinde yükseklik.
     
Ayrıca yaşlılarda çok az veya hiçbir klinik bulgu göstermeyen sT3  sT4 normalken TSH’ın yüksek olduğu subklinik  hipotiroidi daha sık görülür.
Yaşlılarda T4 tedavisi (tiroit hormon tedavisi) çok düşük dozlarda başlayıp doz yavaş yavaş kademeli olarak arttırılmalıdır. Tedaviye süratle yanıt verir ve semptomlar ortadan kalkar.
Miksödem koması tedavisi
Hipotiroidinin en ağır giden tablosudur. Ağır ödemli hipotiroidili hastalarda gözükür. Hipotermi (vücut ısısı düşüklüğü) ile birliktedir. Sıklıkla ölümcül seyreder stupor ve koma hali hakimdir.
Soğukta kalma, infeksiyon, tarvma, merkezi sinir sistemi  inhibitörleri miksödem komasına girişe sebep olabilirler.
 
  • Kalp debisi ve beyin kan dolaşımı azalır
  • Solunum merkezi baskılanır
  • Ağır hipotermi (vücut ısısı düşüklüğü)
  • Hiponatremi (Na düşüklüğü)
  • Vasopressin artışı
  • Hipotansiyon
  • Hipoglisemi tespit edilir.
     
Ağır solunum depresyonu mekanik ventilasyon gerektirebilir. Hiperkapni, solunumsal asidoz diffüzyon hiponatremisi ölüm sebebidir. Acil ve yoğun tiroit hormon tedavisi hayat kurtarıcıdır.
Hipotiroidi tedavisi tiroit hormonunu ömür boyu alım gerektirir. Gebe kadınlar ve obezlerde daha yüksek doz alımı gerektirir.
 
Hipotiroidi ve gebelik
 
Tiroit hormonu gebelikte ayrı bir öneme sahiptir. Gebeliğin ilk 3 ayı fetusun organ gelişimi ve merkezi sinir sistemi gelişiminin olduğu evredir. Bu dönemde tiroit hormon eksikliği telafisi mümkün olmayan durumlara sebebiyet verir. (zeka geriliği gibi) Bu yüzden gebelik planlayan hanımların genel check up dışında tiroit hormonlarına da baktırmaları, tiroit hormon seviyesi düşük olan durumlarda tiroit hormonu alınmalı ve tiroit hormon seviyesi normalize olduktan sonra gebe kalınmalı. Gebelik boyunca ortalama 4-6 haftada bir endokrinoloji uzmanına kontrole gitmeli. Dinamik bir süreç olan gebelikte vücudun ihtiyacı olan tiroit hormonundan doz olarak geri kalınmaması temel gayedir.